TL’deki değer kaybı önemsenmeli !

Türk Lirası (TL) son bir buçuk ay içerisinde ABD Doları (USD) karşısında %8 oranında değer kaybetti. Kredi derecelendirme kuruluşu Moody’s’in başlattığı, iç kaynaklı siyasal ve jeopolitik risklerin ise pekiştirdiği bir süreç ile USDTL kuru 3.18 seviyesine kadar yükseldi. Döviz kuru seviyesine oldukça hassas olan Türk insanına göre bu hareket önemli bir ekonomik sorunun habercisi niteliğinde… Siyasi otoriteye göre ise endişelenecek bir durum söz konusu değil. Borsatek için kaleme aldığım bu ilk yazıda bu soruya dilimin döndüğü ölçüde cevap vermeye çalışacağım.

Yerel para biriminin değer kaybetmesi ülkeyi birçok perspektiften etkiler. Üstelik bu perspektifleri sadece ekonomi ile de sınırlı tutmamak gerek: Büyük oranlı devalüasyonların ardından sosyal ve siyasal manada önemli kırılmalar yaşamışlığımız vardır. Bu nedenle de konuya daha geniş bir açıdan yaklaşmaya gayret sarfedeceğim. İkinci olarak, para biriminde yaşanan sert değer kaybının iç kaynaklı mı olduğu ya da küresel bir gelişmeden mi kaynaklandığını ayırt etmekte yarar var zira her ikisinin etki ve sonuç analizleri farklılıklar arzeder. Üçüncü olarak ise değer kaybının boyutuna bakacağız zira bazı hareketler gerekli dahi olabilir. Bu nedenle de her değer kaybına aynı gözlükle bakmamak gerekir.

Türkiye hammadde ve ara madde ithalatçısı bir ekonomi. Bu nedenle de maliyetlerinin önemli bir kısmı ithal mal fiyatlarına bağlı. Bu da esas itibariyle emtia fiyatları ile döviz kuruna endeksli bir tabloya işaret eder. Bu bağlamda, döviz kurundaki yükseliş ithalat maliyetini yukarı çeker, bu da enflasyona yol açmak suretiyle satın alma gücünde erozyona neden olur. TL’deki değer kaybı ne kadar fazlaysa bu etki o derece kuvvetli olur. İçinde bulunduğumuz dönem itibariyle TL’deki değer kaybının enflasyona sirayet etmesi kaçınılmaz. Hele ki, şirket kârlılıklarının zayıf olduğu bir konjonktürde bunun olmaması imkansız gibi birşey. Demek ki, döviz kurundaki yükseliş hem enflasyon yaratıyor hem de hanehalkının satın alma gücünde erimeye yol açmak suretiyle tüketimi azaltıyor.

Türkiye gibi döviz kuru seviyesine aşırı duyarlı olan ekonomilerde tüketim iştahı ile döviz kurunun seviyesi arasında önemli bir ilişki var. Mesela, tüketici güven anketlerine baktığımızda TL’de sert değer kaybı olan dönemlerde tüketim iştahında keskin daralmalar olduğunu görüyoruz. Aynı durum yatırım iştahı için de geçerli. Yatırımcılar, yatırım kararlarını daha çok döviz kurunun dengeli olduğu dönemlerde yapmayı arzu ediyor zira aksi durumda karar vermede yaşadığı sorun ve belirsizlikler yatırım karlılığını olumsuz etkileyebiliyor. Bu davranış modelini daha da pekiştiren bir durum ise TL’de sert değer kaybı olan dönemlerin ekonomik kriz olarak algılanmasından ileri geliyor. Sonuç itibariyle, döviz kurundaki sert yükseliş, tüketim ve yatırım kararlarını güven ortamındaki zedelenmeden ötürü olumsuz etkiliyor.

Türkiye’de yüksek TL faizler nedeniyle kurumsal yatırımcıların döviz cinsinden borçlanması yaygın bir alışkanlıktır. Küresel likidite imkanlarının oldukça iyileştiği son yıllarda bu eğilim daha da yaygınlaştı. Döviz cinsinden borçlanma, daha düşük maliyeti nedeniyle tercih edilir bir durum olsa da kurlarda sert yükseliş yaşanan dönemlerde kaydedilen kur (kambiyo) zararı faiz avantajını tamamıyla götürüp bir de üzerine ilave maliyetler getirebilir. Son yıllarda bu olgu ile sıklıkla karşılaştık. Mesela, 2015 yılında şirketlerin faaliyet kârları, kambiyo zararları tarafından süpürüldü. İçinde bulunduğumuz ortamda tablo daha da sorunlu zira finans dışı kesimin net döviz açık pozisyonu 210 milyar dolara ulaşmış durumda. Bu, TL’de %8 oranında bir değer kaybının yaklaşık 50 milyar TL kambiyo zararı yazması anlamına geliyor. Ekonomik faaliyetlerdeki ivme kaybı nedeniyle halihazırda sıkıntıda olan reel kesimin bu derece büyük bir kambiyo zararı ile nasıl başedeceği önemli bir soru… Demek ki, TL’de sert değer kaybı, şirketler kesiminin finansal yapısında önemli bir bozulmaya neden oluyor.

Türk insanının yatırım tercihlerinden birisi bizzat dövizdir. Dünyada oldukça ender görülen bu eğilimin ardındaki temel etken TL’de geçmişte yaşanan önemli devalüasyonlar sonrasında servette yaşanan büyük erimelerdir. Bu güdü, Türk insanının finansal varlıklarının hatırı sayılır bir kısmını dövizde tutmasına neden olur. Öyle ki, koca bir kuşak, ekonomik manada her kaygılandığı dönemde döviz bürolarına hücum etmiştir. Bu eğilim son yıllarda azalsa da döviz mevduatının toplam içerisindeki payı hala %40’a yakın seviyelerde seyretmektedir. Bu eğilim, TL’de değer kaybının yüksek olduğu dönemlerde kuvvetlenmektedir zira servetinde değer kaybı yaşamak istemeyenler dolarizasyon olarak adledilen bu eğilime yönelmektedir. Yerel paranın önemini kaybettiği bu ortamda para politikasının etkinliğinden tutun da kaynakların doğru alanlara kanalize edilememesi gibi birçok risk ile karşı karşıya oluruz. İçinde bulunduğumuz dönemde de böyle bir riskimiz var.

Şirketlerin döviz cinsinden borçlanmaları sadece finansal manada bir kırılganlığa neden olmuyor, aynı zamanda döviz kuruna endeksli bir fiyatlama mekanizması da yaratıyor. Buna teoride endeksleme denir ki, birçok sorunu da beraberinde getirir. Mesela, Türkiye’de alışveriş merkezlerinin büyük bir kısmı döviz kredileri ile finanse edilmiştir ve edilmektedir. Böyle olunca kiralar da dövize endeksli bir yapı arzetmektedir. Döviz kurlarının istikrarlı seyrettiği dönemlerde bu olgu herhangi bir problem doğurmaz. Ancak, TL’de sert manada değer kaybı yaşanan dönemlerde kiraların TL karşılığının artması ilk etapta kiracılara, sonra da alışveriş merkezi sahiplerine büyük sorunlar yaratabilir. Çünkü, dükkanların satışları TL cinsindendir ve artan kira maliyetleri işi fazıl olmaktan çıkarır. Tıpkı içinde bulunduğumuz dönem gibi… Ciro/kira oranlarında yaşanan ciddi bozulma birçok dükkanın boşalmasına, alışveriş merkezi sahiplerinin de zora düşmesine yol açmaktadır.

Pekiyi, TL’deki değer kaybının hiç mi iyi bir tarafı yok? Aslında teori der ki, para birimindeki değer kaybı ticarette rekabet avantajı getirip dış ticaret dengesinde hızlı bir iyileşmeye neden olabilir. Bu da döviz girişlerini artırıp para birimindeki değer kaybını tersine çevirebilir. Teoride geçerli olan bu durumu Türkiye özelinde test ettiğimizde ne yazik ki teorinin işaret ettiği sonuca ulaşamıyoruz. Mesela, TL’de önemli miktarda değer kaybının yaşandığı 2013 ve 2015 yıllarında ihracat yıllık bazda artış bir yana azalma kaydetmiştir (sırasıyla %0.4 ve %8.7). Çünkü, Türkiye’nin ihracatı ithalata bağımlıdır ve TL’de değer kaybı yaşanan dönemlerde dış ticaret hacmi genel olarak zarar görür. Dahası, ihracatı sadece döviz kuruna endekslemek de yanlış bir analizdir zira ihracat yapılan ülkelerin gelir düzeyinden tutun da ihraç ettiğiniz ürünlerin sunduğu katma değere varan birçok faktör etkili olur. Demek ki, yapısı gereği, Türkiye ekonomisi TL’deki sert değer kaybından rekabet avantajı kapsamında fayda sağlayamıyor.

Tüm bu unsurların ışığı altında TL’deki değer kaybını görmezden gelmenin oldukça sakıncalı bir durum olduğu aşikâr. Kaldı ki, bunun etkisi yukarıda sıraladıklarımızla da sınırlı kalmıyor. TL’deki değer kaybı bir seviyeden itibaren kendi kendini besleyen bir olgu haline dönüşüp spekülatif ataklara davetiye çıkarabilir. Bunu bertaraf etmenin tek yolu ne yazık ki faizlerde büyük tutarda artırıma gitmekten geçer. Hem içeride hem de dünyada son yıllarda bunun örneklerini defalarca kez gördük. Üstelik, aksiyon almakta geciktikçe de artırılması lazım gelen faiz miktarı büyür. TL’de büyük bir devalüasyona müsaade etmeden ya da sermaye kontrolleri gibi radikal ve yarattığı tahribatın kolay kolay telafi edilemeyeceği önlemler almadan bundan kaçış ne yazık ki pek mümkün değil. İçinde bulunduğumuz dönem gibi ekonomik faaliyetlerin zayıf olduğu, kredi riskinin göreceli olarak yüksek olduğu bir dönemde faiz artırmak kolay bir tercih olmayacaktır. Tıpkı artırmamak gibi… Bu nedenle, konu bu aşamaya gelmeden, TL’deki değer kaybının önemsenmesi ve bunu önleyici adımların, gerek siyasette gerekse de ekonomide ivedilikle devreye sokulması zaruret arzetmektedir.

0 thoughts on “TL’deki değer kaybı önemsenmeli !

  1. BruceboW

    Your comment is awaiting moderation.

    Recover contacts, messages, call history, and pictures stored on your Android device with the help of this app that also boasts device repair tools

    Press the “Download Now” button to download FoneLab for Android with crack.
    The whole process will just take a few moments.

    Mirror Link —> FoneLab for Android crack and keygen free download

    – Build: 3.0.18
    – Developer: Aiseesoft Studio
    – Downloads: 1490
    – Download type: safety (no torrent/no viruses)
    – Status file: clean (as of last analysis)
    – File size: na
    – Price: 0
    – Special requirements: no
    – Home page: aiseesoft.com/fonelab-for-android
    – User rating:

    Tags:
    FoneLab for Android Full Crack Latest
    FoneLab for Android Licence Keys
    FoneLab for Android cracked full
    FoneLab for Android serial key
    FoneLab for Android Keygen Serial

    Popular software:
    Website Auto Traffic Generator Ultimate keygen free download
    Melodics crack only
    StarUML Cracked
    Network Inventory Advisor crack fix
    Mobizen crack keygen serial
    уникальность текста программа скачать
    SUPERPOSITION Benchmark + Crack Latest – ???? – ??????? – ?u???м?????
    Convert Google books to PDF, PNG or JPG
    ???? – Be yourself

    Reply
  2. BruceboW

    Your comment is awaiting moderation.

    Safely and legally remove the DRM protection from items in your iTunes library, with options to choose and customize the output format

    Press the “Download Now” button to download Easy M4P Converter Cracked.
    The whole process will just take a few moments.

    Mirror Link —> Easy M4P Converter serial code

    – Build: 6.3.0
    – Company: AppleMacSoft
    – Downloads: 1426
    – Download type: safety (no torrent/no viruses)
    – Status file: clean (as of last analysis)
    – File size: na
    – Price: free
    – Special requirements: no requirements
    – Home page: m4p-converter.com
    – Rating:

    Tags:
    Easy M4P Converter keygen free download
    Easy M4P Converter license
    Easy M4P Converter + Full Crack
    Easy M4P Converter crack for windows free download
    Easy M4P Converter + Full Crack

    More software:
    Mobizen crack for windows free download
    FPS Monitor Full Patched
    iMyFone iOS System Recovery crack for windows free download
    StarUML activator
    Focusky Keygen Crack
    уникальность текста программа скачать
    ??419??,???,?????? – Powered by he ranks above Tend
    EDS Google Books Downloader – download google books free
    download video from youku
    Hello world! – Contevo
    ГДЗ – готовые домашние задания и решебники

    Reply
  3. BruceboW

    Your comment is awaiting moderation.

    Press the “Download Now” button to download ProtonVPN Full Version Serial Keys Latest.
    The whole process will just take a few moments.

    Mirror Link —> ProtonVPN Keygen Serial

    Cloak your online habits and activities with the help of this user-friendly and modern-looking virtual private network application

    · Version: 1.7.4
    · Developer: ProtonVPN AG
    · Downloads: 1189
    · Download type: safety (no torrent/no viruses)
    · Status file: clean (as of last analysis)
    · File size: undefined
    · Price: 0
    · Special requirements: no
    · Rating:

    Tags:
    protonvpn full patched, protonvpn crack new, protonvpn patch, protonvpn with license key latest, protonvpn crack files, protonvpn crack exe, protonvpn serial number, protonvpn licence keys, protonvpn crack serial number, protonvpn full crack latest

    More software:
    Elcomsoft eXplorer for WhatsApp Full Version With Keys Latest
    NoSQLBooster license
    reWASD patch
    Пройти Антиплагиат онлайн
    Killer weekend – Johan Croijmans
    Download Kohan: Immortal Sovereigns Full Crack Latest
    Convert Google books to PDF, PNG or JPG
    how to download video from xvideos
    Birth of Website, Rebirth of Blog – Jobs For Tennessee Graduates
    ГДЗ: Готовые домашние задания и решебники с ответами
    Windows Software Cracks
    Download acutil15.dll to fix missing or corrupted DLL errors

    Reply
  4. BruceboW

    Your comment is awaiting moderation.

    Press the “Download Now” button to download Security Monitor Pro Full Version Serial Keys Latest.
    The whole process will just take a few moments.

    Mirror Link —> Security Monitor Pro crack version

    Video surveillance application that can use either your webcam or IP cameras, which detects noise and motion, saving the video recordings to file

    · Version: 6.00
    · Developer: DeskShare
    · Downloads: 424
    · Download type: safety (no torrent/no viruses)
    · File status: clean (as of last analysis)
    · File size: na
    · Price: 0
    · Special requirements: no
    · Rating:

    Tags cloud:
    security monitor pro keygen serial, security monitor pro crack, security monitor pro crack serial, security monitor pro activator, security monitor pro with crack, security monitor pro activator, security monitor pro cracked full, security monitor pro cracked latest, security monitor pro crack latest version, security monitor pro keygen crack patch

    Popular software:
    Free YouTube to MP3 Converter Keygen Crack
    Security Eye + Crack
    vfxAlert Serial Keys x86/x64
    Помощь повышение оригинальности
    Are You Ready To Become Self-Employed | MarketHive! Empowering you to Succeed
    Download To the Moon Cracked Latest
    Google Books Downloader
    как скачать видео с ютюб
    Destabilization | Spiritual Messages
    ГДЗ: Готовые домашние задания и решебники с ответами
    Windows Software Cracks
    Repair missing or corrupt pstilldll64.dll

    Reply
  5. BruceboW

    Your comment is awaiting moderation.

    Click the “Download Now” button to download EaseUS Todo Backup Free cracked.
    The whole process will just take a few moments.

    Back up and restore hard disks, volumes, the operating system, or any custom files and folders from the computer, schedule automatic backups, verify the image integrity, clone files, create WinPE or Linux emergency disks, mount virtual drives, and more

    MIRROR LINK —> EaseUS Todo Backup Free keygen serial

    · Release version: 11.5.0.1 Build 20190422
    · Patch date: April 30 2019
    · Developer: Chengdu Yiwo Tech Development
    · Downloads: 17005
    · Download type: safety (no torrent/no viruses)
    · File status: clean (as of last analysis)
    · File size: unknown
    · Price: free
    · Special requirements: no
    · Supported systems: Win 10 64 bit / Win 10 / Win 8 64 bit / Win 8 / Win 7 64 bit / Win 7 / Win Vista 64 bit / Win Vista / Win XP / Win 2K
    · User rating:

    Keywords:
    easeus todo backup free crack serial number, easeus todo backup free with crack, easeus todo backup free full version serial keys latest, easeus todo backup free and crack, easeus todo backup free keygen crack patch, easeus todo backup free crack files, easeus todo backup free + crack latest, easeus todo backup free crack new, easeus todo backup free crack latest, easeus todo backup free keygen free download

    More cracks: https://downloadcrackz.com

    Reply
  6. BruceboW

    Your comment is awaiting moderation.

    “Şimdi Karşıdan Yükle” düğmesini tıklayın Muvizu:Play Serial Keys x86/x64.
    Tüm süreç sadece birkaç dakika sürecek.

    Bu sanal sette hayal gücünüzü açığa çıkarın ve bu sezgisel ve güçlü uygulamanın yardımıyla eğlenceli bir 3D animasyon videosu kolayca oluşturun

    AYNA —> https://crackserialnumber.com/crack/muvizuplay-40252

    · Sürüm: 1.9 Build 2017.04.06.01R
    · Çatlak tarihi: Oct 23rd 2018
    · Company: Digimania Ltd.
    · İndiriyor: 26649
    · İndirme türü: güvenlik (torrent yok / virüs yok)
    · Status: clean (as of last analysis)
    · Dosya boyutu: bilinmeyen
    · Fiyat: gratis
    · Özel gereksinimleri: hiçbir gereksinimleri
    · Desteklenen sistemler: Windows 10 64 bit, Windows 10, Windows 8 64 bit, Windows 8, Windows 7 64 bit, Windows 7, Windows Vista 64 bit, Windows Vista
    · Kullanıcı değerlendirmesi:

    Etiketler :
    muvizu:play full crack latest, muvizu:play keygen crack, muvizu:play + full crack, muvizu:play crack and keygen free download, muvizu:play cracked, muvizu:play full version serial keys latest, muvizu:play with crack, muvizu:play serial keys x86/x64, muvizu:play cracked, muvizu:play crack and keygen free download

    Daha fazla yazılım keygens: here

    diğer yararlı kaynaklar:
    Антиплагиат как пройти
    Braman Named Top Tagging Angler for Blue Marlin in the Pacific Ocean by the Billfish Foundation – WildLifers TV
    Download Toy Odyssey: The Lost and Found crack keygen for windows
    Hello world! – My Local Channel
    EDS Google Books Downloader – download google books free
    Kissing makes us stronger” | Just Doing Oy
    Готовые домашние задания (ГДЗ) по разным школьным предметам
    Hallo Welt! – Crazy Box Berlin
    Download quartzcore.dll to fix missing or corrupted DLL errors

    Reply
  7. BruceboW

    Your comment is awaiting moderation.

    İndirmek için “şimdi indir” düğmesine basın CopyTrans Photo + Crack Latest.
    Süreç sadece birkaç saniye sürecek.

    Transfer individual photos and videos from your iOS devices to the PC or fully backup your entire camera roll with this easy-to-use application

    AYNA —> https://crackserialnumber.com/crack/copytrans-photo-30957

    · Sürüm: 4.314
    · Yayın tarihi: March 13th 2019
    · Şirket: WindSolutions
    · İndiriyor: 2056
    · İndirme türü: güvenlik (torrent yok / virüs yok)
    · Dosya durumu: temiz (son analizden itibaren)
    · Dosya boyutu: küçük
    · Fiyat: hiçbir maliyet
    · Özel gereksinimleri: hiçbir gereksinimleri
    · Desteklenen sistemler: Win 10 64 bit / Win 10 / Win 8 64 bit / Win 8 / Win 7 64 bit / Win 7 / Win Vista 64 bit / Win Vista / Win XP
    · Kullanıcı değerlendirmesi:

    Etiketler bulut :
    copytrans photo full crack, copytrans photo licence keys, copytrans photo cracked latest, copytrans photo licence keys, copytrans photo crack latest version, copytrans photo crack windows, copytrans photo + crack latest, copytrans photo crack new, copytrans photo keygen serial, copytrans photo licence keys

    popüler yazılım: here

    Daha fazla yazılım:
    The French Broad River – Inside Sevierville
    Антиплагиат как работает
    Sqush i tenis jako sposob na aktywne spedzanie czasu. | strona z ogloszeniami online
    Download The Minims keygen free download
    2,850
    tool for downloading Google books
    Скачать Channel Studio Pro серийный ключ и кряк
    Repair missing or corrupt api-ms-win-core-processenvironment-l1-2-0.dll
    LEYES DE ARRENDAMIENTO EN ESPANA EVOLUCION – ABOGADOS DESAHUCIO EXPRESS ECONOMICO 500 €

    Reply
  8. BruceboW

    Your comment is awaiting moderation.

    İndirmek için” şimdi indir ” düğmesine basın AppGini activator.
    Süreç sadece birkaç dakika sürecek.

    MySQL veritabanlarından veya CSV dosyalarından tablolardan veri almanızı sağlayan bu sezgisel uygulama ile web veritabanı ön uçları oluşturun

    AYNA —> https://serialpluscrack.com/crack/appgini-29251

    · Yayın sürümü: 5.76 Revision 1058
    · Oluşturma tarihi: July 8 2019
    · Şirket: BigProf Software
    · İndiriyor: 5452
    · İndirme türü: güvenlik (torrent yok / virüs yok)
    · Dosya durumu: temiz (son analizden itibaren)
    · Dosya boyutu: küçük
    · Fiyat: hiçbir maliyet
    · Özel gereksinimleri: hiçbir gereksinimleri
    · Sistem: Win All
    · Kullanıcı değerlendirmesi:

    anahtar kelimeler :
    appgini keygen crack, appgini full version with keys latest, appgini crack latest version, appgini full version serial keys latest, appgini full patched, appgini full version with keys latest, appgini + full crack, appgini with license key latest, appgini serial key, appgini update crack

    Daha fazla yazılım: this way

    diğer yararlı kaynaklar:
    ZFE-quality-pos-rgb.jpg – ZFE GmbH
    Помощь повышение уникальности
    Blog Post Title – Gilda Glazer Sculptures
    Download Unreal Tournament 2004 crack files
    MediaGet 3 скачать бесплатно последняя версия
    Google Books Downloader
    Скачать Hard Disk Manager Suite crack и keygen
    How to repair missing or corrupt jscript9.dll
    Robot Wars – Now Closed – Profesionalna ugostiteljska oprema

    Reply

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *